Lisanslı ve Geniş Yetkili Aracı Kurum – Lisans No: G-039 (398)

A’dan Z’ye VİOP Terimler Sözlüğü

VİOP piyasasında kullanılan temel kavramların karşılıklarına VİOP sözlüğünden kolayca ulaşın.

~ A B C D E F G H I K L M N O P R S T U V Y Z
  • Açık Pozisyon A

    Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) alım (uzun-long) veya satım (short-kısa) pozisyonu açılmış fakat ters bir işlemle kapatılmamış ya da sözleşmenin bitim tarihinde teslim ile sonuçlanmamış pozisyonlara denir.

  • Açılış Öncesi Seansı A

    Normal seans öncesi fiyat belirlemek amacıyla yapılan seansa açılış öncesi seansı denir. VİOP’da açılış öncesi seans düzenlenmemekle birlikte ihtiyaç duyulduğunda düzenleneceği belirtilmektedir. Açılış seansında alınan denge fiyat normal seans açılırken baz fiyat olarak kullanılır.

  • Açılış Fiyatı A

    Seans açıldığında oluşan ve ilk işlem gerçekleşen fiyata açılış fiyatı denir.

  • Ağırlıklı Ortalama Fiyat A

    Alım veya satım yapılan varlığın bir seans içesinde işlem gördüğü fiyatların ağırlıklı ortalamasıdır. Ağırlıklı ortalama fiyat bir sonraki seansa baz fiyatların hesaplanmasında esas teşkil eder.

  • Aktif Alış Emri A

    Seans içinde fiyat belirtmeden en düşük fiyattan alım yapılması amacıyla yapılan verilen emre denir.

  • Aktif Satış Emri A

    Seans içinde fiyat belirtmeden en yüksek fiyattan satış işlemi yapılması amacıyla verilen emre denir.

  • Aktif Vade A

    VİOP’da işlem gören vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin tüm vadelerin içinde en fazla işlem gören vadesine denir. Genellikle de vadeye en yakın sözleşme aktif vade olur.

  • Aktivasyon Fiyatı A

    Şartlı emirlerde emri giren kişi tarafından belirlenen fiyattır. Aktivasyon fiyatı alış emirleri için daha yüksek fiyattan, satış emirleri için daha düşük fiyattan emirlerin gerçekleşmesi için kullanılır.

  • Alım Opsiyonu A

    Opsiyon alan tarafın sözleşmeye konu olan malı belirli bir vadede, belirli bir fiyattan alma hakkı veren ancak almayı zorunlu kılmayan sözleşmelerdir. Satıcı ise alıcı opsiyon haklarını kullanmak isterse satmaya yükümlüdür.

  • Alım Opsiyonu Alacaklı Dikey Yayılma A

    Opsiyon stratejilerindendir. Fiyat düşüşlerinde sınırlı kar el etmek bununla birlikte beklentinin tersi yönünde oluşabilecek gelişmelerde de zararı sınırlandırmak amacıyla uygulanır. Bu stratejide vadeli aynı olan iki opsiyon alınır ve kullanım fiyatı yüksek olan opsiyonda alım pozisyonu, kullanım fiyatı düşük olan opsiyonda ise satım pozisyonu açılarak strateji uygulanır.

  • Alım Opsiyonu Borçlu Dikey Yayılma A

    Opsiyon stratejilerindendir. Vadesi aynı iki opsiyon alınır. Kullanım fiyatı yüksek olan opsiyonda satım, kullanım fiyatı düşük olanda ise alım pozisyonu açılarak uygulanır. Alım opsiyonu borçlu ifadesi kullanılmasının sebebi ise kullanım fiyatı yüksek olan opsiyonunun priminin düşük, kullanım fiyatı düşük olan opsiyonunun priminin ise yüksek olması sebebiyle, aradaki fark kadar yatırımcı prim ödemektedir. Dolayısıyla bu opsiyon stratejisinde prim farkı ödenmesi sebebiyle borçlu ifadesi kullanılmaktadır.

  • Alım-Satım Opsiyonu Paritesi A

    Dayanak varlık, vade ve kullanım fiyatının aynı olduğu Avrupa tipi alım opsiyonu ile satım opsiyonu arasındaki ilişkidir.

  • Alış (Bid) Fiyatı A

    Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesinin cari fiyattan alış fiyatıdır.

  • Alivre Sözleşme A

    Alivre sözleşmelerde alıcı/satıcının belli bir miktar, fiyat, nitelik ve vadedeki ürünün almasını/satması amacıyla düzenlediği sözleşmelerdir. Vadeli işlem sözleşmelerinden farkı tarafların kendi aralarında belirli riskleri üstlenmemek amacıyla yaptıkları sözleşmelerdir ve tarafların yükümlülüklerini yerine getirmeme durumu garanti altına alınmamıştır. Ayrıca devredilemezler.

  • Amerikan Tipi Opsiyon A

    Bu opsiyon türünde ise uzun vade yani alım pozisyonu alan kişinin sözleşmeden doğan hakkını sözleşmenin başlangıç ve bitim tarihi arasında da kullanabildiği sözleşmelerdir.

  • Ana Pazar A

    VİOP’ta normal seans ya da fiyat sabitleme seansların olduğu ana pazardır.

  • Arbitraj A

    Farklı piyasalardaki işlem gören aynı özellikteki döviz, emtia, hisse, faiz gibi ürünlerin fiyat farklılıklarından faydalanılarak yapılan işlemlerdir. Arbitraj işlemlerinde risk alınmadan iki farklı piyasadaki fiyat farklarından faydalanılır.

  • Asli Değerli Opisyon (Karda Opsiyon) A

    Asli değerli opsiyonlar karda olan opsiyonları tanımlar. Alım opsiyonları ve satım opsiyonları için karlılık durum farklıdır. Dayanak varlığın cari fiyatı, alım opsiyonlarında kullanım fiyatının üzerinde, satım opsiyonlarında ise altındadır. Yani opsiyonun içsel değerinin sıfırdan büyük olduğu opsiyonlardır. Satım opsiyonlarında ise asli değerli opsiyon; kullanım fiyatının dayanak varlık fiyatından yüksek olduğu durumdur.

  • Asli Değersiz Opsiyon A

    Opsiyonun içsel değere sahip olmadığı durumdur. Asli değersiz opsiyon tanımı alım ve satım opsiyonları için farklı durumları ifade eder. Alım opsiyonlarında vade sonu itibariyle alım opsiyon sözleşmesinin kullanım fiyatının dayanak varlıktan yüksek olması durumunda asli değersiz opsiyon oluşmaktadır. Satım opsiyonlarında ise satım opsiyonu sözleşmesinin dayanak varlık fiyatından düşük olması durumudur.

  • Avrupa Tipi Opsiyonlar A

    Bu opsiyon türünde uzun pozisyon yani alım opsiyonu sahibinin sözleşmeden doğan kullanım hakkını vade sonunda kullandığı sözleşmelerdir.

  • Black & Scholes" Opsiyon Fiyatlama Modeli B

    Fisher Black ve Myron Scholes adında iki finans mühendisi tarafından geliştirilen opsiyon fiyatlama modelidir. Bir opsiyonu alırken veya satarken ödenen veya tahsil edilen primin adil olup olmadığını ölçmek için kullanılır.

  • Başabaş (at-the-money) Opsiyon B

    Kullanım fiyatı dayanak varlığın spot fiyatına eşit olan opsiyonlardır. Bu opsiyonların içsel değeri sıfırken, zaman değeri sıfırdan farklı olabilir.

  • Başlangıç Teminatı B

    Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda herhangi bir sözleşmede (kontratta) pozisyon açmak için hesapta olması gereken minimum miktardır. Her bir sözleşme için başlangıç teminatı farklı olduğu gibi, işlem yapılan her ürün için de ayrı başlangıç teminatı gereklidir.

  • Baz B

    Spot fiyat ile vadeli fiyat arasında ki farka baz denir.

  • Baz Fiyat Riski B

    Dayanak varlığın işlem gördüğü spot piyasadaki cari fiyatlarla vadeli piyasadaki fiyatların birbirine yakın ya da aynı seyretmesidir. Baz fiyat riski, yatırımcının yüzde yüz korunamadığı işlemleri ifade eder.

  • Baz Kalite B

    Sözleşmeye konu olan dayanak varlığın kalite ve özelliklerinin tanımlanmasına denir.

  • Boğa Piyasası B

    Alıcının satıcıdan daha fazla olduğu yükselen piyasalar için kullanılan deyimdir.

  • Call Options C

    Opsiyon alan tarafın sözleşmeye konu olan malı belirli bir vadede, belirli bir fiyattan alma hakkı veren ancak almayı zorunlu kılmayan sözleşmelerdir. Satıcı ise alıcı opsiyon haklarını kullanmak isterse satmaya yükümlüdür.

  • Cari değer C

    Sözleşmenin işlem gördüğü andaki değeridir.

  • Çanak Stratejisi C

    Vadeleri aynı, kullanım fiyatları farklı olan, bir alım bir de satım opsiyonunun eş zamanlı olarak alınması veya satılması suretiyle uygulanan stratejidir.

  • Çapraz İşlem C

    İşlemin alıcı ve satıcı tarafının aynı üye olması durumudur.

  • Çapraz Korunma C

    Bir varlığın fiyat hareketlerinden olumsuz yönde etkilenmemek için başka bir varlığın üzerine düzenlenmiş vadeli işlem veya opsiyon sözleşmesi kullanılarak gerçekleştirilen korunma (hedge) işlemidir.

  • Çapraz Kur C

    İki farklı para biriminin arasındaki ilişkinin üçüncü bir ülke para birimi ile tanımlanmasıdır.

  • Dalgalanma Oranı D

    Varlık getirisi ile ilgili belirsizliğin bir ölçüsüdür. Matematiksel olarak, fiyatların günlük yüzdesel değişiminin yıllık bazdaki standart sapması bulunarak hesaplanır.

  • Dayanak Varlık D

    Vadeli işlem sözleşmeleri ve opsiyonlar gibi türev ürünlere konu olan hisse senedi, emtia, mal, ekonomik göstergeler, döviz, kıymetli madenler, faiz gibi varlıkların konu olduğu varlıklardır.

  • Delta D

    Dayanak varlıktaki 1 TL'lik değişime karşılık opsiyon fiyatındaki dönüşüm oranına göre düzeltilmiş değersel değişimi gösterir. Satım opsiyonlarında 0 ile -1, alım opsiyonlarında ise 0 ile +1 arasındaki değerle gösterilir.

  • Dikey yayılma stratejisi D

    VİOP’ta kullanılan önemli fiyat stratejilerinden birdir. Farklı kullanım fiyatlı aynı türde (alım yada satım) opsiyondan eş zamanlı olarak birinin alınıp diğerinin satılması stratejisidir.

  • Dinamik Korunma D

    Spot piyasadaki dayanak varlığın fiyat hareketi ile vadeli sözleşme fiyat hareketi arasındaki ilişkinin sürekli olarak takip edilerek strateji geliştirilen korunma yöntemidir.

  • Dönmüş Piyasa D

    Nakit ve yakın vadeli fiyatların, daha uzun vadeli fiyatlara göre daha yüksek olması durumu "dönmüş piyasa" olarak adlandırılır.

  • Egzotik Opsiyonlar E

    Yatırımcının ihtiyacına göre şekillendirilen opsiyonlara verilen genel isimdir.

  • Emir Bölme E

    Emrin fiyatını değiştirmeden ya da daha iyi fiyatlı emir olması koşulu ile emrin bölünerek gerçekleştirilmesidir.

  • Emir Düzeltme E

    Açık olan sistemde bekleyen emirlerin iş akışına uygun olarak değiştirilmesidir.

  • Emir İyileştirme E

    Açık olan emirlerin sistemde daha iyi hale getirilmesidir. Alış emirlerinde fiyatların yukarı doğru, satış emirlerinde ise aşağı yönlü çekilmesidir.

  • Emir İptali E

    Açık olan sistemde bekleyen emirlerin ya da bir kısmı gerçekleşmiş geri kalının gerçekleşmediği emirlerin iş akışı süresinde iptal edilmesidir.

  • Emisyon Primi E

    Ortaklıkların hisse senetlerini nominal değerinin üzerinde bir fiyatla ihraç etmeleri sonucunda satış fiyatı ile nominal değer arasında oluşan farktır.

  • En İyi Gayret Aracılığı E

    Halka arz süresince halka arza aracılık eden aracı kurum ve konsorsiyum üyelerinin sermaye piyasası araçlarını izahnamede belirtilen süre içinde satmasını, satamadığı kısmı ise iade etmesini ifade eder.

  • Endeks Arbitrajı E

    Aynı hisse senedi endeksinin spot ve vadeli piyasadaki fiyat farkından faydalanmak amacıyla alınıp satılması stratejisidir.

  • Eşleşme Anında Emir İptal Ücreti E

    İşlemin gerçekleşeceği anda teminat yetersizliği nedeniyle gerçekleşememesi durumunda Borsa tarafından alınan cezai ücrettir.

  • Faiz Swapları F

    Yatırımcıların belirli bir süre zarfında faiz ödemelerini veya faiz gelirlerini birbirleriyle değiştirdikleri türev araç çeşidine verilen isimdir.

  • Fiyat Adımı F

    VİOP’ta işlem gören her varlık içim bir defada gerçekleşebilecek en küçük fiyat hareketidir.

  • Fiyat Kotasyonu F

    Fiyat kotasyonu Bir sözleşmenin en iyi alış ve satış fiyatlarını içeren gösterimine denir.

  • Fiziki Uzlaşma Fiyat Endeksleri F

    Hisse senetlerinin fiyatlarındaki değişimleri dikkate alarak hesaplanan endekslerdir.

  • Fiyat Marjı/Fiyat Aralığı F

    Her varlık için, seans içinde önerilebilecek en düşük ve en yüksek fiyatlar o varlık için fiyat marjını oluşturur. Mevcut durumda ise bu limitler baz fiyatın % 10 altı ve üstüdür.

  • Fiyat Sabitleme Seansı F

    Borsa tarafından gerekli görüldüğünde, borsa tarafından önceden duyurulmuş saatler içinde bir ya da birden fazla sözleşmede, sözleşme türünde fiyat sabitleme seansları yapılabilir. Fiyat sabitleme seansları; normal seanstan önce, sonra ya da normal seans içinde düzenlenebilir.

  • Fiyat Önceliği Kuralı F

    Daha düşük fiyatlı satım emirlerinin daha yüksek fiyatlı satım emirlerinden; daha yüksek fiyatlı alım emirlerinin daha düşük fiyatlı alım emirlerinden önce karşılanmasını ifade eder.

  • Fiziki Teslimat F

    Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde sözleme sahibinin sözleşmede belirtilen kriterlere göre vade bitiminde sözleşmeden doğan haklarını kullanarak sözleşme konusu ürünü fiziki olarak telim almasıdır.

  • Fiyat Önceliği Kuralı F

    Emirler gerçekleşirken daha düşük fiyatlı satım emirlerin daha yüksek fiyatlı satım emirlerden önce gerçekleşmesi kuralıdır.

  • Gamma G

    Dayanak varlığın fiyatı değiştiğinde deltada meydana gelen değişikliği gösterir. Alım opsiyonlarında dayanak varlığın fiyatı arttıkça delta değeri de artarken, dayanak varlığın fiyatı azaldıkça delta değeri de azalmaktadır. Öte yandan satım opsiyonlarında ise dayanak varlığın fiyatı düştükçe deltanın değeri artar, dayanak varlığın fiyatı arttıkça deltanın değeri azalır.

  • Gerçekleşmezse İptal Et (GİE) G

    Sisteme girildiği anda, pasifte bekleyen emirlerin durumuna göre emrin ya tamamının gerçekleşmesi ya da gerçekleşmediğinde iptal edilmesi için kullanılan emir tipidir.

  • Günlük Emir (GUN): G

    Gün sonuna kadar geçerli emirler için kullanılır. Emir gün sonuna kadar gerçekleşmezse iptal edilir. VİOP’ta seans emri ve günlük emir aynı işlevi görür.

  • Günlük Uzlaşma Fiyatı G

    VİOP’ta seans sonunda açık pozisyonların güncellenmesi, kar/zararın ve teminat ihtiyacının hesaplanması amacıyla belirli yöntemlere göre hesaplanan fiyattır. Günlük uzlaşma fiyatı seans sona ermeden önceki son on dakika içindeki tüm işlemlerin ağırlıklı ortalama fiyatına göre hesaplanır. Eğer son on dakikada ondan az işlem olmuşsa, son on işlemin ağırlık ortalamasına göre hesaplanır. Eğer ki ondanda az işlem olduysa tüm gün işlemlerinin miktar ağırlıklı ortalamasına göre hesaplanır.

  • Hedge H

    Nakit piyasada oluşabilecek risklerin türev piyasalarda pozisyon alarak riskten korunma işlemidir.

  • Hesapların Güncellenmesi H

    Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde açık pozisyon taşıyan yatırımcıların hesaplarının takas merkezi tarafından ilgili günde oluşan uzlaşma fiyatları esas alınarak değerlemeye tabi tutulması ve bu değerleme sonucunda, kar eden hesaplara alacak ve zarar eden hesaplara borç yazılması işlemidir.

  • ISIN Kodu (ISIN Code) I

    (International Securities Identification Number) Uluslarası Güvenlik Teşhis Sayısının kısaltmasıdır.

  • İptale Kadar Geçerli Emir (İKG) I

    Emrin girildiği tarihten iptaline kadar geçerli olan emir tipidir. VİOP’ta bu emir sözleşmenin vade bitimine kadar iptal edilmediği sürece sistemde kalır. Vade bitiminde ise otomatik olarak iptal edilir.

  • İşlem Hacmi I

    Bir seans içinde ya da belli bir dönemde alınıp satılan sözleşmelerin toplam değeridir.

  • İşlem Miktarı I

    Bir seans içinde ya da belli bir dönemde alınıp satılan sözleşme adedir.

  • Kalanı İptal Et Emri (KİE) K

    Sisteme girilen alım/satım emrinin tamamının ya da bir kısmının gerçekleşmediği durumlarda, gerçekleşmeyen kalan kısmının iptal edilmesidir.

  • Kalanı Pasife Yaz Emri K

    Tanımlı fiyat ya da miktarda emrin gerçekleşemeyen kısmının, tanımlı fiyat ya da miktardan gerçekleşmesi için emir tipine göre sisteme yazılması için kullanılan emir türüdür.

  • Kaldıraç Etkisi K

    VİOP'ta işlem yapmak için teminat olarak yatırılan paranın çok daha üzerinde pozisyon alınması.

  • Kaldıraç Oranı K

    Pozisyon tutarının (hacmin) teminat tutarına bölünmesiyle elde edilen orandır. Yatırımcının teminatının kaç katına kadar işlem yaptığını gösterir.

  • Kapanış Fiyatından Emri (KAP) K

    Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda gün sonunda uzlaşma fiyatı hesaplandıktan sonra kapanış fiyatından alım/satım işlemlerinin gerçekleşmesi amacıyla verilen emirlerdir.

  • Kelebek tipi yayılma Stratejisi ( Call Butterfly Spread) K

    Dayanak varlığın fiyatının belirli bir aralıkta seyredeceği varsayımı ile uygulanan kelebek tipi yayılma stratejisi ileri opsiyon stratejilerindendir. Bu stratejide kullanım fiyatı düşük ve yüksek olan iki alım opsiyonu alınmakta, bu iki opsiyonun kullanım fiyatlarının ortalarında 2 adet alım opsiyonu satılmaktadır. Yani 4 adet alım (call) opsiyon ve 3 vade kullanılarak yapılan opsiyon stratejisidir.

  • Kısa Pozisyon K

    Vadeli piyasalarda sözleşmenin uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde kısa pozisyon sözleşmeyi satma yükümlülüğüne sahip olan taraftır.

  • Kısa Pozisyonlu Korunma K

    Sözleşmenin ileri tarihte fiyatının düşmesi riskine karşılık, satım yönünde işlem yapılarak kısa pozisyon alınmasıdır.

  • Kullanım Fiyatı K

    Opsiyona dayanak teşkil eden varlığın vadede satın alınabileceği (alım opsiyonları) veya satılabileceği (satım opsiyonları) ve nakit uzlaşı tutarının hesaplanmasına konu olan fiyat.

  • Likidite (Liquidity) L

    Herhangi bir varlığın (aktifin) kısa sürede ve değer kaybına uğramadan nakde çevrilebilme derecesini ifade eder.

  • Limit Emir (LMT) L

    Belirlenen fiyat ve miktardan emrin gerçekleşmesi için kullanılan emir tipidir. Bu emrin gerçekleşmesi için mutlaka fiyat ve miktarın girilmesi zorunludur.

  • Makas (Alım-Satım Makası) M

    Bir opsiyonun alış fiyatı ile satış fiyatı arasındaki farktır.

  • Mutlak Pozisyon Limiti M

    Herhangi bir sözleşmede, toplam açık pozisyon miktarından bağımsız olarak alınabilecek maksimum açık pozisyon sayısını ifade eder.

  • Manipülasyon M

    Sermaye Piyasası Kanunu’nun (Kanun) 47’nci maddesinin (A-2) bendinde işlem bazlı manipülasyon, “Yapay olarak, sermaye piyasası araçlarının, arz ve talebini etkilemek, aktif bir piyasanın varlığı izlenimini uyandırmak, fiyatlarını aynı seviyede tutmak, arttırmak veya azaltmak amacıyla alım ve satımı...” faaliyeti olarak tanımlanmıştır.

  • Marjin Call (Teminat Tamamlama Çağrısı) M

    İşlem teminatı tutarının sürdürme teminatı seviyesi veya bu seviyenin altına inmesi durumunda Takasbank tarafından, teminatın en az başlangıç teminatına çıkartılması için yapılan çağrıya, teminat tamamlama çağrısı denir. Sürdürme teminatı seviyesi ilgili sözleşmelerde belirtilir.

  • Mutlak Pozisyon Limiti M

    Bir hesabın ilgili sözleşmenin toplam açık pozisyon miktarından bağımsız olarak alabileceği maksimum açık pozisyon sayısını ifade eder.

  • Nakdi Uzlaşma N

    Sözleşmenin vade bitiminde, sözleşmeden doğan haklar kullanılmak istendiğinde fiziki teslimat yerine nakit olarak uzlaşılmasıdır.

  • Nakit Dışı Teminat N

    VİOP’ta işlem yaparken ya da teminat tamamlanması gerektiği durumlarda işlem teminatı olarak kabul edilebilecek nakit dışındaki teminatlardır. Mevzuat gereği döviz, dövize endeksli ve döviz ödemeli tahviller, hazine bonosu ve tahvil, eurobond, hisse senedi, borsa yatırım fonları ile A tipi, B tipi ve likit yatırım fonları nakit dışı teminatlar olarak kabul edilmektedir.

  • Nakit Teminat N

    İşlem yapmak için nakit olarak kabul edilen teminattır. VİOP'ta sadece TL (Türk Lirası) nakit teminat olarak kabul edilir.

  • Open Interest O

    Türkçe açık pozisyon anlamına gelmektedir. Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) alım (uzun-long) veya satım (short-kısa) pozisyonu açılmış fakat ters bir işlemle kapatılmamış ya da sözleşmenin bitim tarihinde teslim ile sonuçlanmamış pozisyonlara denir.

  • Olağanüstü Durum Teminatı O

    Borsa Yönetmeliğine göre olağanüstü durumlarda başlangıç teminatına ek olarak talep edilebilecek teminat tutarıdır.

  • Opsiyon sözleşmeleri O

    Opsiyona dayanak varlık oluşturan belli bir miktardaki emtiayı, finansal ürünü, ekonomik göstergeyi, döviz, kıymetli madeni, sermaye piyasası aracını önceden belirlenen bir vadeden ve fiyattan belirli bir prim karşılığında alma ya da satma hakkı veren sözleşmelerdir.

  • Opsiyonun Tipi O

    Opsiyonun Avrupa mı yoksa Amerikan tipi mi olduğunu gösterir.

  • Opsiyonun Türü O

    Opsiyonun alım mı ya da satım mı opsiyonunu olduğunu gösterir.

  • Opsiyonun Vadesi O

    Opsiyonun bitiş tarihini gösterir.

  • Oransal Pozisyon Limiti O

    Bir hesabın, bir sözleşme için mutlak pozisyon limitini aşması halinde, ilgili sözleşmenin toplam açık pozisyon miktarının belli bir oranı kadar açık pozisyona sahip olabileceğini gösterir.

  • Opsiyonun Zaman Değeri (Time Value) O

    Opsiyon primi ile içsel değer arasındaki farktır.

  • Özel Emir (Negotiated Deal) O

    Ana Pazarda oluşan fiyatları etkileyebilecek büyüklükte olan yüksek miktarlı emirlere özel emir denir. Fiziki teslimatlı döviz vadeli işlem sözleşmelerinde bir defada girilen 500 adet sözleşme ve daha yüksek miktardaki emirler, diğer sözleşmeler için ise bir defada girilen 2.000 adet sözleşme ve daha yüksek miktardaki emirler özel emir olarak kabul edilir.”

  • Özel Emir İlan Pazarı (Advertising Board) O

    Sadece bir tarafı belirli olan özel emirler, Özel Emir İlan Pazarı’ında diğer üyelere ilan edilir. Burada eşleşen emirler borsa onayından sonra, “Özel Emirler Pazarında” gerçekleşir.

  • Parite P

    Bir para biriminin başka ülke para birimi cinsinden değeridir.

  • Pergel Stratejisi (Straddle Strategy) P

    Kullanım fiyatları ve vadesi aynı olan biri alım, diğeri satım opsiyonunu eş zamanlı olarak satın alınıp veya satılmasıdır. Söz konusu opsiyonların ikisini aynı anda satın alınırsa uzun pozisyonlu pergel stratejisi; satılırsa kısa pozisyonlu pergel stratejisi olarak tanımlanır.

  • Piyasa Emri (PYS) P

    VİOP’ta emrin girildiği anda piyasada ilgili sözleşmede (kontratta) en iyi fiyatlı emirden başlayarak emrin tamamının karşılanması için kullanılan emir türüdür.

  • Piyasa Yapıcı (Market Maker) P

    Vadeli İşlem ve Opsiyon Borsası’nda sorumlu oldukları her sözleşme için Yönetim Kurulunca belirlenen yetkiler çerçevesinde hem alış ve hem de satış kotasyonu veren ve bu kotasyon doğrultusunda işlem yapan Borsa üyeleridir.

  • Pozisyon Aktarımı P

    Takasbank tarafından tutulan kayıtların Borsa Yönetim Kurulunun kararı ile üyelerin pozisyonları diğer bir takas üyesine transfer edilebilir.

  • Pozisyonların Güncelleştirilmesi (marking to market) P

    Pozisyonların her gün sonunda yeniden güncellenerek kar/zararın hesaplanarak hesapların güncellenmesi.

  • Pozisyonun Kapatılması P

    Önceden açılmış uzun veya kısa pozisyonun aynı miktarda ters pozisyon alınmak suretiyle kapatılması.

  • Pozisyon Limiti (Position Limit) P

    Herhangi bir sözleşmede, tek bir hesabın alım ya da satım yönünde alabileceği azami sözleşme sayısı veya oranını gösterir.

  • Pre-opening Session P

    Açılış öncesi seansı anlamına gelmektedir. Normal seans öncesi fiyat belirlemek ve amacıyla yapılan seansa açılış öncesi seansı denir. VİOP’da açılış öncesi seans düzenlenmemekle birlikte ihtiyaç duyulduğunda düzenleneceği belirtilmektedir. Açılış seansında alınan denge fiyat normal seans açılırken baz fiyat olarak kullanılır.

  • Prim (Option Premium) P

    Prim, opsiyonun fiyatı olup, opsiyon sözleşmesindeki hakların elde edilmesi amacıyla ödenmektedir.

  • Put Opsiyonu P

    Satım opsiyonu anlamındadır.

  • Rho R

    Faiz oranlarındaki %1 lik değişime karşılık opsiyon fiyatındaki değişimi gösterir.

  • Riskli Hesap R

    Mevcut teminat ± kar/zarar durumunun başlangıç teminatının altına inmesi durumunda ilgili hesap riskli duruma düşer.

  • Riskten korunma oranı R

    Karşı karşıya kaldığımız riski kaç adet endeks vadeli işlem sözleşmesi alıp satarak tam olarak ortadan kaldıracağımızı belirlememize (tam korunma sağlamamıza) yardımcı olan bir orandır. Spot piyasadaki ve vadeli piyasadaki fiyat değişiminin birbiriyle ilişkisini ortaya koyan bir değerdir.

  • Risksiz Faiz Oranı (Risk-Free Interest Rate) R

    Devletin aldığı borçlara ödediği faiz oranı risksiz faiz oranı kabul edilir. Devlet tahvili ve hazine bonolarının faizi risksiz faiz oranı olarak kabul edilir.

  • Satım Opsiyonu S

    Yatırımcısına belirli bir vadede (Avrupa tipi) veya vadeden önceki dönem boyunca (Amerikan tipi) belirli bir fiyattan belirli bir dönüşüm oranına bağlı olarak dayanak varlığı satma hakkı veren opsiyona denir. Nakit uzlaşmalı satım opsiyonu sahibi referans fiyat ile kullanım fiyatı arasındaki farkı nakit olarak tahsil etme hakkını elde tutar.

  • Satış (Ask) Fiyatı S

    Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmesinin cari fiyattan satış fiyatıdır.

  • Sözleşme S

    Borsa tarafından standart özellikleri ilan edilmiş olan ve borsada alım satıma konu olabilecek vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleridir.

  • Sözleşme Büyüklüğü S

    VİOP'ta işlem gören her sözleşmenin standart bir büyüklüğü vardır. Buna "sözleşme büyüklüğü" denir.

  • Sözleşmenin Parasal Büyüklüğü S

    Vadeli işlem sözleşmesinin piyasa fiyatı ile sözleşme büyüklüğünün çarpılması sonucu bulunan değeridir.

  • Spekülasyon S

    Getiri beklentisi ile bir varlığın bir yatırım aracına yatırılması ya da kısa vadeli olarak yüksek getiri beklentisi ile bir finansal varlığın alınıp satılmasıdır.

  • SPK S

    Sermaye Piyasası Kurulu kelimelerinin kısaltmasıdır.

  • Spot Fiyat S

    Bir varlığın spot (cari) alım ve satımı yaparken o an veya çok kısa sürede ödenecek ya da alınacak meblağdır.

  • Spot Piyasa S

    Finansal varlıkların piyasa fiyatı üzerinden anında teslim prensibi üzerinden işlem gördüğü piyasalardır.

  • Spread S

    Alış ve satış arasındaki farka denir.

  • Sürdürme Teminatı S

    Taşınan pozisyonun zarar veya teminatlarına eksilme nedeniyle başlangıç teminatının düşebileceği en düşük değer.

  • Swap Sözleşmesi S

    Önceden belirlenmiş bir formüle ve vadelere göre, iki veya daha fazla taraf arasında gerçekleşecek olan nakit akışının mübadelesini sağlayan, özel olarak hazırlanmış sözleşmelere denir. Borçlanma senetlerine ve dövize dayalı swap sözleşmeleri yaygın olarak kullanılmaktadırlar.

  • Şarta Bağlı Emir (SAR) Ş

    VİOP’ta sisteme girilen emrin tanımlanan fiyattan, ya da alış emirleri için daha yüksek, satış emirleri için daha düşük fiyat gerçekleştiğinde emrin gerçekleşmesi amacıyla verilen emir türleridir.

  • Tarihli Emir (TAR) T

    Emir sisteme girildiği tarihe kadar geçerlidir, tanımlanan tarihe kadar emir gerçekleşmez ise sistem tarafından otomatik olarak iptal edilir.

  • Taşıma Maliyeti (Cost Of Carry) T

    Sözleşmeye konu olan dayanak varlığın finans maliyeti, depo maliyeti ve sigorta maliyetinin toplamını yansıtır.

  • Teminat T

    Vadeli sözleşme ve opsiyonlarda alım veya satım yapılabilmesi için ya da açık pozisyonların sürdürülebilmesi için Takasbank'ta bulundurulan miktara teminat denir.

  • Teminat Tamamlama Çağrısı T

    İşlem teminatı tutarının sürdürme teminatı seviyesi veya bu seviyenin altına inmesi durumunda Takasbank tarafından, teminatın en az başlangıç teminatına çıkartılması için yapılan çağrıya, teminat tamamlama çağrısı denir. Sürdürme teminatı seviyesi ilgili sözleşmelerde belirtilir.

  • Teorik Fiyat T

    Vadeli işlem sözleşmelerinin vade bitiminde olması beklenen fiyatıdır. Belirli bir formül üzerinden hesaplanan teorik fiyata göre kontratların teminat büyüklükleri hesaplanır.

  • Ters İşlem T

    Sahip olunan pozisyonun aksi yönünde pozisyon açılmasıdır. Ters işlem ifadesi genellikle pozisyon kapamak amacıyla yapılır, mesela alım pozisyonun karşılığında pozisyon kapamak için aynı vadede ve aynı miktarda satım pozisyonun açılması işlemi ters işlemdir.

  • Theta T

    Vadeye kalan gün değişiminin opsiyon fiyatı üzerindeki etkisini gösterir. Zamanın ilerleyişi opsiyonun zaman değerini azalttığından her zaman eksi değerlerle ifade edilir.

  • Türev Araç T

    Değeri başka bir varlığın (hisse, faiz, emtia, parite, endeks, mal..) değerine bağlı olan finansal araçlardır, diğer bir söylemi ile değeri başka bir finansal, menkul, gösterge, mal ya da başka varlığa bağlı finansal enstrümanlardır. Türev araçlar dayanak varlığın el değiştirmeden hak ve yükümlülüklerin değişmesine olanak sağlarlar.

  • Türev piyasalar T

    Anlaşmanın bugünden yapıldığı, yükümlülüklerin ise gelecekte belirli bir vadede yapıldığı piyasalardır. Türev ürünlerin, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin işlem gördüğü piyasalardır.

  • Uzlaşma (Settlement) Fiyatı U

    Vadeli işlem ve opsiyon piyasalarında alım satıma konu sözleşmelerde gün sonunda teminatların güncellenmesi ve geçici kar zararların hesaplanmasında baz alınan değerleme fiyatıdır. Bu fiyat kapanış fiyatından farklı olabilir.

  • Uzun Pozisyon U

    Vadeli piyasalarda sözleşmenin uzun ve kısa olmak üzere iki taraf vardır. Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinde uzun pozisyon sözleşmeyi alma yükümlülüğüne sahip olan taraftır.

  • Uzun Pozisyonlu Korunma U

    Alım satıma konu varlığın ileri tarihte fiyatının yükselmesi riskine karşılık, alım yönünde işlem yapılarak kısa pozisyon alınmasıdır.

  • Uygunluk Testi U

    Yatırım kuruluşların hizmetlerin risklerinin müşteriler tarafından anlaşılıp anlaşılmadığının tespit edilmesi ve yatırım kuruluşunun müşterinin bilgi düzeyine uygun hizmet verebilmesi amacıyla yapılan testtir.

  • Uzun Dönem U

    Bir yıldan uzun dönemler için kullanılır.

  • Vadeden Vadeye Pozisyon Devri V

    Yatırımcının aynı pozisyonu devam ettirmek istemesi durumunda Taşınan pozisyonun vade bitiminde aynı üründe yeni vadeli kontrata taşınmasıdır.

  • Vade Döngüsü (Cycle) V

    Vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin hangi vadelerde açılacağını belirleyen döngüdür.

  • Vadeli İşlem (Future) Sözleşmeleri V

    İleri bir tarihte önceden belirlenen miktar, nitelik, fiyatta ekonomik veya finansal göstergeyi, menkulü, tahvil, bono veya faizi, malı, kıymetli madeni veya dövizi alma veya satma yükümlülüğü getiren standart sözleşmelerdir.

  • Varant V

    Menkul kıymetleştirilmiş opsiyonlar için kullanılan uluslararası ortak terim.

  • Vega V

    Opsiyonların oynaklıktaki değişimlere duyarlılığını gösteren bir göstergedir. Vega, mutlak değer veya yüzde olarak ifade edilebilir.

  • Viop V

    Vadeli işlem ve Opsiyon piyasası kelimelerinin kısaltmasıdır.

  • Volatilite V

    Bir piyasadaki fiyatların dalgalanmasını gösteren bir ölçüdür.

  • Volume Weighted Arithmetic Mean V

    Ağırlıklı Ortalama Fiyat anlamına gelmektedir. Alım veya satım yapılan varlığın bir seans içesinde işlem gördüğü fiyatların ağırlıklı ortalamasıdır. Ağırlıklı ortalama fiyat bir sonraki seansa baz fiyatların hesaplanmasında esas teşkil eder.

  • Yakınsama Y

    Vadeli ve spot fiyatın vade sonlarına doğru birbirine yaklaşması ve son işlem gününde birbirine eşit olması durumuna verilen isimdir.

  • Yatay Yayılma Y

    Yatay yayılma, aynı vadeli ve dayanak varlıkları arasında bir fiyat ilişkisi bulunan farklı vadeli işlem sözleşmelerinden birinin alınması, eş zamanlı olarak diğerininse satılması suretiyle oluşturulan stratejidir.

  • Yayılma (Fark) Pozisyonu Y

    Aynı sözleşmenin farklı vadelerinde, birinde uzun, diğerinde kısa pozisyon alınmasıdır.

  • Yayılma (Fark) Teminatı Y

    Yayılma pozisyonu için VOB tarafından talep edilen teminat tutarıdır. Alınan riskin tek yöne alınan pozisyona göre daha düşük olması nedeniyle, her yayılma pozisyonu için istenen teminat standart başlangıç teminatının %50'si kadardır.

  • Zaman Erimesi (Time Decay) Z

    Opsiyonun vade sonunun yaklaşmasıyla, zaman değerinde oluşan azalmayı anlatmak için kullanılan terimdir.

  • Zararda (Out-Of-The-Money) Opsiyon Z

    Alım opsiyonları için kullanım fiyatı dayanak varlığın spot fiyatından yüksek, satım opsiyonları için kullanım fiyatı spot fiyatından düşük olan opsiyonlardır.

ÜCRETSİZ DENEME HESABI

SANAL PARA İLE PRATİK YAPIN!
500TL ile Başlangıç
GCM VİOP avantajlarını ve piyasalardaki fırsatları kaçırmayın, 500TL ile bugün ilk yatırımınıza başlayın.
1:30'a Varan Esnek Kaldıraç
Esnek kaldıraç oranları ile paranızın 30 katına kadar farklı enstrüman türlerinde yatırım yapabilirsiniz.
İki Yönlü Yatırım
VİOP'ta sadece fiyatların yükselişlerinden değil, düşüş hareketlerinde de yatırım fırsatları yaratabilirsiniz.
Ücretsiz Demo
Ücretsiz VİOP deneme hesabı açın; 100.000TL sanal para ile risk almadan VİOP piyasasında pratik yapın.
Geri Dön
VİOP Eğitimleri

Online ViOP Eğitimlerine Ücretsiz Katılın!

Sınırlı Kontenjan! ÜCRETSİZ KATILIN >
VİOP Demo Hesabı

100.000TL Sanal Para ile Risk Almadan Deneyin.

Ücretsiz Hesap Açın! ŞİMDİ DENEYİN >